خسارت سالانه مورد انتظار (EAL)، میانگین خسارتی است که انتظار میرود یک سازه، پرتفوی یا منطقه در هر سال از رویدادهای لرزهای متحمل شود که با انتگرالگیری منحنی زیان در سراسر تمام ترازهای خطر ممکن محاسبه میشود. این سنجهای بنیادی برای تصمیمگیری آگاه به ریسک و قیمتگذاری بیمه است.
خسارت سالانه مورد انتظار (EAL)، که میانگین خسارت سالانه (AAL) نیز نامیده میشود، میانگین خسارت — بیانشده بهصورت پولی یا بهعنوان درصدی از ارزش جایگزینی — است که انتظار میرود یک دارایی، پرتفوی یا منطقه در هر سال به دلیل رویدادهای لرزهای متحمل شود. این کمیت با انتگرالگیری منحنی زیان در سراسر تمام ترازهای خطر محاسبه میشود: EAL = ∫ Loss(IM) · |dν(IM)/dIM| dIM، که در آن Loss(IM) خسارت مورد انتظار در شدت خطر IM و ν(IM) نرخ سالانه تجاوز از IM است. بهطور معادل، EAL میتواند بهصورت مجموع احتمال هر سناریو ضربدر خسارت مورد انتظار در آن سناریو محاسبه شود. EAL هم بسامد و هم شدت زیانهای بالقوه را در بر میگیرد و سنجهای واحد فراهم میآورد که میتواند در سراسر داراییها، پرتفویها یا راهبردهای کاهش مختلف مقایسه شود.
EAL سنجهای محوری در مدلسازی ریسک فاجعه و بیمه است. در صنعت بیمه، EAL برای قیمتگذاری حق بیمه، تعیین الزامات سرمایه (مثلاً تحت چارچوبهای Solvency II یا RBC) و ارزیابی سودآوری پرتفویهای مختلف به کار میرود. EAL همچنین در چارچوبهای ارزیابی ریسک احتمالاتی نظیر آنهایی که توسط FEMA (HAZUS)، GEM (OpenQuake) و شرکتهای تجاری مدلسازی فاجعه (RMS، AIR، CoreLogic) توسعه یافتهاند به کار میرود. این چارچوبها EAL را برای پرتفوی ساختمانها، زیرساختها و جمعیتها محاسبه میکنند و نقشههای ریسک تولید میکنند که نشان میدهند چگونه زیانهای مورد انتظار در یک منطقه تغییر میکنند. EAL اغلب در کنار سایر سنجههای ریسک گزارش میشود — نظیر حداکثر خسارت احتمالی (PML) که خسارت در یک دوره بازگشت معین (مثلاً ۴۷۵ ساله یا ۲۴۷۵ ساله) را توصیف میکند و ارزش در معرض خطر دنباله (TVaR) که میانگین خسارت در بدترین سناریوها فراتر از یک صدک معین را توصیف میکند. این سنجهها با هم تصویری جامع از ریسک فراهم میآورند.
EAL برای چندین هدف تصمیمگیری به کار میرود. در برنامهریزی کاهش ریسک، EAL برای ارزیابی هزینه-اثربخشی بهسازی، جابهجایی یا سایر اقدامات کاهش ریسک — با مقایسه کاهش EAL با هزینه مداخله — به کار میرود. در بیمه و بیمه اتکایی، EAL قیمتگذاری، تخصیص سرمایه و مدیریت پرتفوی را اطلاعرسانی میکند. در سیاست دولتی، EAL تصمیمهای درباره آییننامههای ساختمانی، برنامهریزی کاربری زمین و سرمایهگذاری عمومی در تابآوری را اطلاعرسانی میکند. در مدیریت زیرساخت، EAL سرمایهگذاری در سراسر داراییها و شبکههای مختلف را اولویتبندی میکند. در توسعه بینالمللی، EAL تخصیص منابع برای کاهش خطر بلایا را اطلاعرسانی میکند. چالشهای کلیدی در برآورد EAL شامل: (۱) حساسیت EAL به دنباله توزیع زیان — EAL تحت تسلط رویدادهای مکرر و متوسط است، اما فاجعهبارترین سناریوها، هرچند نادر، به روشهایی به ریسک سهم دارند که EAL بهتنهایی آنها را در بر نمیگیرد؛ (۲) عدم قطعیت در مدلهای خطر، در معرض قرارگیری و آسیبپذیری که به EAL منتشر میشود؛ (۳) برخورد با زیانهای غیرمستقیم (اختلال کسبوکار، اختلال زنجیره تأمین) که اغلب از برآوردهای EAL حذف میشوند؛ (۴) برخورد با اثرات وابسته به زمان (بازیابی، بازسازی، مهاجرت) که بهندرت بهصراحت مدلسازی میشوند؛ و (۵) تفسیر EAL — این یک میانگین است، نه پیشبینی آنچه در یک سال معین رخ خواهد داد. در ایران، مطالعات EAL برای شهرهای بزرگ، بهویژه تهران، و برای زیرساختهای حیاتی انجام شده است. سناریوی زلزله تهران — یک مطالعه مشترک ایران و ژاپن — EAL را برای ساختمانها، تلفات جانی و خسارت زیرساخت در تهران تحت یک سناریوی زلزله بزرگ برآورد کرد که برنامهریزی اضطراری و اولویتهای بهسازی را اطلاعرسانی میکند. عمل مدرن ایرانی بهطور فزایندهای از HAZUS، OpenQuake و مدلهای ریسک توسعهیافته محلی استفاده میکند با توجه فزاینده به یکپارچهسازی EAL با سنجههای تابآوری و به برخورد با عدم قطعیت.